پرش به محتوا

خوانش

دیداری غیر معمول

جام حذفی: گپ و گفت دور یک میز پینگ‌پُنگ

امیرعلی قاسمی

جام حذفی، گپ و گفت دور میز پینگ پنگ، پاسخی بود به دعوت هفته‌ی هنر تیر از جامعه‌ی نیومدیا که در دیماه ۱۳۹۷ با فراخوانی غیر متعارف آغاز به کار کرد: دعوتی به گفتگوی میان هنرمندان در حال بازی تنیس روی میز.

برای درک بستری که در آن این فراخوان شکل گرفت، می بایست کم در چند و چون صحنه‌ی هنری تهران عمیق شد. در زمانی که این فراخوان منتشر شد، بسیاری از هنرمندان که تعدادشان روز به روز در افزایش بود، از نحوه عمل موسسات و گالری‌ها در تعامل با آنها رضایت نداشتند و شکاف‌ها و رقابت‌ها کم‌کم آشکار و آشکارتر می‌شد. تعداد کمی دسترسی به گالری‌ها و از طریق آنها به مجموعه داران و بازار هنری داشتند و تعداد کثیری هم مترصد پیدا کردن راهی برای نمایش آثار خود بودند. در حالی که بسیاری از هنرمندان جدا از هزینه ی تولید و ارایه کار خود با آن روبرو بودند، بحرانی مجازی جای پای خود را محکم می‌کرد: اعتبار کاری و رزومه حاصل همکاری با شماری اندک از گالری‌ها بود، توانایی این مجموعه‌ها در برساختن بازنمایی خاصی با گرافیک و زبان تصویری پر طمطراق و برج و بارو هایی بلند که حصاری نفوذناپذیر را دور خود ترسیم می‌کردند. در این بین رویداد‌هایی که با تبلیغاتی گسترده به جامعه، نوید رونق و تغییر می‌دادند، بدون تغییر ساختاری اکنون فضایی بیشتر را مطالبه می کردند که در آن مرز بین هنر، تفریح و مصرف کالا و خدمات روشن نبود. سرخوردگی حاصل برای کسانی که بیرون این زمین بازی قرار داشتند به تدریج مشهودتر می‌شد و اعتراضاتی را هم در پی داشت.

چالشی که برای جامعه‌ی نیومدیا به عنوان یک فضای مستقل وجود داشت این بود که چگونه از دعوت پیش آمده برای ایجاد فضایی برای نقد و گفتگو استفاده کند بدون اینکه شی‌ای برای فروش یا نمایش بگذارد، یا با تمرکز بر اثر هنرمند یا هنرمندانی دیگرانی را از دایره‌ی پروژه بیرون بگذارد. این مهم با فراخوانی یک شی روزمره که امکان فعالسازی آن به صورت جمعی وجود داشت (میز‌پینگ‌پنگ)، و با اتکا به جمع مخاطبین این فضای تجربی میسر شد. جام حذفی با عنوانی طنزآلود به آنچه در جامعه‌ی هنری در جریان بود، اشاره داشت و در تلاش بود رقابتی را مر‌یی کند که سخن گفتن از آن مرسوم نبود.

متنی کوتاه که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، به شرح زیر است:

پروژه‌های نیومدیا همزمان با هفته‌ی هنر تهران، قصد دارد سلسله گفتگوهایی را در قالبی تازه برگزار کند: دیداری سر یک میز پینگ پنگ و به بهانه‌ی جامی حذفی بین هنرمندان. این دیدارها بین هنرمندانی که با یک گالری قرارداد دارند یا توسط آن نمایندگی می‌شوند و هنرمندانی که به طور مستقل فعالیت می‌کنند، با دعوت یا فراخوان و به قید قرعه برپا می‌شود. گفتگو بین طرفین در حال بازی پینگ پنگ شکل می‌گیرد که خود یادآور گفتگویی رفت و برگشتی هم است، از هنرمندان خواسته خواهد شد پس از معرفی، در خلال بازی پیرامون تجربه و حال هوای کاری خود با یکدیگر و تماشاگران صحبت کنند، در پایان جامی نمادین به برنده‌ی این جام حذفی اهدا خواهد شد، هر چند، بُرد اصلی و هدف ضمنی با آغاز مکالمات و آشنایی های تازه و ارتباطات نو تحقق خواهد یافت.

برای شرکت در مسابقات هزینه‌ی ورودی ناچیزی در نظر گرفته شد که صرف خرید وسایلی چون شمارنده و چند راکت یدکی و توپ شد.

تماشای مسابقات آزاد بود، اما به دلیل ظرفیت محدود با رزرو جا برای تماشا صورت می‌پذیرفت، و در کنار بازدیدکنندگان اتفاقی و خود شرکت‌کنندگان، بسیاری از تماشاچیان و مخاطبان نیز بین مسابقات و در زمانه‌ی استراحت به بازی و گفتگو می پرداختند.

در ایوان مشرف به سالن اصلی پذیرایی ساده‌ی چای و شیرینی برقرار بود و صندلی هایی نیز در اطراف برای نشستن و تماشا کردن.

مسابقات با دوربینی از روی سقف ضبط می‌شد و گه گاه به صورت لایو اینستاگرام برای مخاطبین آنلاین به نمایش در می‌آمد.

مسابقات برای ساعت ۴ تا ۸ بعدازظهر برنامه‌ ریزی شده بود اما گاه تا پاسی از شب ادامه داشت. نتایج روی دیواری سیاه رنگ با گچ نوشته می‌شد و نام هنرمندان نیز هر یک روی بریده‌ای کاغذی مطابق نتایج مسابقات به روز رسانی می‌شد. طی یک هفته از ۱۴ تا ۲۱ دی ۱۳۹۷، سی و دو شرکت‌کننده در جام حذفی شرکت کردند و در نهایت سه نفر نهایی رقابت‌ها مشخص شدند. طی این گفتگوها و مسابقات هنرمندان و هنردوستان متعددی با یکدیگر و کار یکدیگر آشنا شدند و از این طریق امکان گفتگوهایی در زمینه‌ی کار هنری، به صورت حرفه‌ای و تجربی به وجود آمد با تبادل ایده و نظر حول موضوع وضعیت فعلی هنر معاصر و تاب‌آوری در شرایط پیش رو ادامه یافت.

بهار احمدی‌فرد، همکار پروژه‌های نیومدیا، در گزارشی ورزشی به این دوره از مسابقات و حواشی آن پرداخته است. که این متن را می‌توان در وب سایت پروژه‌های نیومدیا به زبان فارسی مطالعه‌کرد.