پله‌ها

معرفی کوتاه پروژه

«پله‌ها» فضای نمایشگاهی مشارکتی بود که بر پایه‌ی تغییر مداوم چیدمان‌ها در فضا به دست بازدیدکنندگان شکل می‌گرفت.

زمینه و بستر اجرا

پله‌ها در گالری پاییزِ خانه‌ی هنرمندان ایران، به کیوریتوری پگاه بهروزفر، ارائه شد. دو لایه‌ی بستر در این پروژه به هم گره خورده‌اند. نخست، ویژگیِ اجتماعیِ خودِ مکان: به بیان هنرمند، خانه‌ی هنرمندان از پررفت‌وآمدترین گالری‌هایی است که احتمال دسترسی و بازدید از سوی اقشار مختلف جامعه در آن بیشتر از بسیاری گالری‌های نام‌آشنای دیگر است، و همین ویژگی برای این پروژه اهمیت و اثرگذاری زیادی داشت. دوم، لحظه‌ی اجتماعی–سیاسی: نمایشگاه در فضای پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی» برگزار شد و همین فضا بود که به اثر امکان داد از یک چیدمان به فضایی جمعی برای بیانِ تجربه‌ها بدل شود.

برخلاف چارچوب اولیه‌ی نمایشگاه که بر آثار کودکان و مدارس آزاد متمرکز بود، مخاطبِ این اثر همه‌ی بازدیدکنندگان بودند؛ این جابه‌جاییِ مخاطب خود بخشی از ایده‌ی پروژه بود و تنها در چنین مکانِ در دسترسی معنا می‌داد.

انگیزه‌ها و پرسش‌ها

پروژه از دعوت به همکاری در نمایشگاه آغاز شد. پیشنهاد اولیه طراحی اثری بر پایه‌ی بازی با شن، با ارجاع به بازی‌هایی بود که در روان‌شناسی کودک برای بیان احساسات به کار می‌روند. هم‌زمانی با رخدادهای جنبش «زن، زندگی، آزادی» مسیر پروژه را به‌طور اساسی تغییر داد؛ اگرچه دعوت به همکاری پیش از این رویدادها مطرح شده بود، تصمیم نهایی درباره‌ی چیدمان و شیوه‌ی مشارکت پس از آغاز جنبش گرفته شد و مستقیماً تحت تأثیر فضای اجتماعی آن دوره بود.

به بیان هنرمند، برایش مهم بود که وضعیتی فراهم کند که مخاطب، افزون بر مشاهده، فرصتی برای بروز عواطف و افکار خود در آن برهه‌ی تاریخی بیابد و شکل نهایی چیدمان در نتیجه‌ی مشارکت، حضور و کنش دیگران شکل بگیرد. همین تجربه بعدتر پرسشی را برای او پررنگ‌تر کرد: اثر هنری از چه لحظه‌ای دیگر متعلق به هنرمند نیست، و مشارکت چگونه می‌تواند مرز میان هنرمند، مخاطب و اثر را از میان بردارد.

محدودیت‌ها و راهبردها

هنرمند در روند اجرا از سوی گالری برای برپایی چیدمان و مسائل لجستیکی زیر فشار زیادی بود، تا آنجا که در روز آخر انصراف داد، اما با ادامه گفت‌وگو راه‌حل‌هایی برای ادامه کار پیدا کردند. در پاسخ به محدودیت‌های اجرا در فضای گالری، پارچه‌ی بوم بدون کلاف روی دیوار نصب شد؛ حذف کلاف از آن‌رو بود که تا حد ممکن مرز میان دیوار و بوم از میان برود. سرانجام با ایجاد برخی تغییرات، گالری قانع شد و کار عملاً همان‌گونه که پیش‌بینی شده بود پیش رفت.

گالری

منابع مالی / حامیان

اثر بدون هیچ حمایت مالی و با هزینه و تولید شخصی سمیه دادرس و شقایق کامیار ساخته و ارائه شد.

درباره هنرمند

شقایق کامیار (تهران، ۱۳۶۵) هنرمند میان‌رشته‌ای و پژوهشگر است. او دارای کارشناسی طراحی صحنه و کارشناسی ارشد پژوهش هنر است. آثارش عمدتاً به رابطه‌ی هنر، بازی، مشارکت، فضای عمومی و زندگی جمعی می‌پردازند و بسته به نیاز هر پروژه از رسانه‌هایی چون بازی، اجرا، چیدمان، عکاسی، ویدئو و پژوهش استفاده می‌کند. بخش مهمی از فعالیت او بر طراحی موقعیت‌هایی استوار است که مخاطب در آن صرفاً بیننده نیست، بلکه به یکی از عناصر شکل‌دهنده‌ی اثر تبدیل می‌شود.

اینستاگرام: Shaakaam_@