راز لاله
الاهه نوری
- دوره
- ۱۴۰۴، اجرا شنیداری و بدون بازه‌ی زمانی
- مکان
- پارک لاله، تهران
معرفی کوتاه پروژه
«راز لاله» تئاتری شنیداری و مکان‌محور است که در همکاری با «سیاره» (اپلیکیشن) ساخته شده و در یک مسیر ۵۵ دقیقه‌ای پیاده در پارک لاله‌ی تهران اجرا می‌شود. در این تجربه، مخاطب با شنیدن یک روایت صوتی ضبط‌شده و قدم زدن در مسیر، وارد داستانی می‌شود که در آن پنج کودک از صد سال آینده از او می‌خواهند برای کشف یک راز در پارک همراهی‌شان کند. این اجرا زمان‌بندی خاصی ندارد و هر فرد می‌تواند به‌صورت انفرادی و در هر ساعتی از شبانه‌روز این مسیر را طی کند.
زمینه و بستر اجرا
در این پروژه، پارک لاله تنها یک پس‌زمینه نیست، بلکه خودِ متن اجرا محسوب می‌شود. روند کار به این شکل بود که ابتدا مسیر حرکت در پارک مشخص شد و سپس داستان با توجه به عناصر موجود در محیط — مانند درختان، چمن‌ها و پیچ‌ها — نوشته شد. این شیوه، فضای واقعی پارک را به یک نقشه‌ی داستانی تبدیل می‌کند.
الاهه نوری با انتخاب پارک لاله، هدف دیگری را نیز دنبال می‌کرد: تثبیت این مکان در حافظه‌ی جمعی شهر. پارک لاله یکی از نقاط قدیمی و از محل‌های تجمع اجتماعی در تهران است و این پروژه سعی دارد در ثبت این حافظه سهیم باشد. همچنین، ویژگی مهم این اثر آن است که اجرای آن در خارج از پارک لاله کاملاً بی‌معناست.
شکل‌های مشارکت و فرآیند اجرا
مخاطبان هدف در این پروژه، کودکان و نوجوانان ۷ تا ۱۳ ساله به همراه بزرگ‌سالانشان هستند. مشارکت در این کار در دو لایه صورت می‌گیرد که هر دو در شکل‌گیری فرم اثر نقش داشته‌اند.
لایه‌ی نخست: مشارکت در ساخت اثر
این پروژه با همکاری اپلیکیشن سیاره و گروهی از کودکان و نوجوانان ساخته شده است. الاهه نوری از سال ۱۳۹۶ تمرکز خود را روی «تئاتر سرکوب‌شدگان» و آموزش تئاتر به کودکان گذاشته است و آثارش معمولاً از دل کارگاه‌های جمعی بیرون می‌آید. در «راز لاله» نیز صداها و ایده‌های کودکان کارگاه در بدنه‌ی اثر گنجانده شده‌اند.
لایه‌ی دوم: مشارکت در پیشبرد روایت
مخاطب در حین شنیدن داستان، تنها یک شنونده نیست بلکه عمل وارد می‌شود. او در مسیر با معماها و کارهایی روبه‌رو می‌شود — مانند نگاه کردن به یک درخت، پیدا کردن راه، لمس چمن یا حل معما — که بدون انجام آنها داستان جلو نمی‌رود و اجرا به پایان نمی‌رسد. این ساختار تعاملی مخاطب را از حالت انفعال خارج کرده و توجه، بدن و تصمیم او را درگیر اثر می‌کند.
انگیزه‌ها و پرسش‌ها
«راز لاله» حاصل پیوند میان چند دغدغه‌ی اصلی هنرمند است: کار هنری برای کودکان، مسئولیت‌های محیط‌زیستی، و ثبت حافظه‌ی شهری. سفر خیالی کودکان از آینده به زمان حال، پرسش مهمی را درباره‌ی بحران‌های محیط‌زیستی و نقش ما در سرنوشت نسل‌های بعدی مطرح می‌کند.
نوری در مورد دلیل گرایش خود به هنر شهری و اجتماعی، به وضعیت فعلی فضاهای رسمی تئاتر در ایران اشاره می‌کند. از دید او، نبود اصناف حامی حقوق هنرمندان، فاصله‌ی تماشاخانه‌ها با عموم مردم، و وجود یک ساختار بسته که مانع ورود هنرمندان جدید می‌شود، فضایی ایجاد کرده که در آن کار هنری در فضاهای شهری و عمومی، بهترین راه برای رسیدن به مخاطب اصلی — یعنی مردم — است. استفاده از مدیوم صوتی در همکاری با اپلیکیشن سیاره نیز به همین دلیل انتخاب شد تا اثر از محدودیت‌های زمانی و مکانی سالن‌های تئاتر رها شود.
محدودیت‌ها و راهبردها
انتخاب مدیوم شنیداری پاسخی روشن به سانسورها و فضای بسته‌ی هنری بود. تئاتر شنیداری مبتنی بر اپلیکیشن، محدودیت‌های تئاترهای صحنه‌ای را دور می‌زند؛ چرا که نیازی به سالن، بلیت یا زمان خاصی ندارد و هر کسی می‌تواند به‌تنهایی به آن گوش دهد. به گفته‌ی هنرمند، پلتفرم سیاره نیز اساساً بر پایه‌ی همین ایده که اجرا نباید محدودیتی داشته باشد، طراحی شده است.
گالری
منابع مالی / حامیان
«راز لاله» با مشارکت کودکان ۷ تا ۱۳ ساله و همکاری اپلیکیشن سیاره (مینا بزرگ‌مهر و هادی کمالی مقدم) تولید شده و به‌زودی در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.
این اثر به‌صورت مستقل و بدون دخالت هیچ نهاد فرهنگی ساخته شده و بودجه‌ی آن از منابع شخصی و کمکِ والدین کودکان تأمین شده است.
منابع بیشتر
درباره هنرمند
الاهه نوری نویسنده، پداگوژیست و کارگردان تئاتر است که آثارش معمولاً از دل کارگاه‌های جمعی بیرون می‌آید و «راز لاله» نیز از این قاعده مستثنا نیست. او فارغ‌التحصیل کارگردانی تئاتر است و فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ در حوزه‌ی تئاتر محیطی آغاز کرده است. تمرکز او بر سیستم «تئاتر سرکوب‌شدگان» بوده و به‌طور تخصصی در حوزه‌ی هنر کودک و نوجوان و زنان فعالیت می‌کند. نوری در سال ۱۴۰۴ بورسیه‌ی نویسندگی شهرک بین‌المللی هنر سیته را دریافت کرد و علاوه بر کارهای کارگاهی، آثار ادبی مستقلی نیز منتشر کرده است.
اینستاگرام: elaanourii@
این مدخل بر اساس مستندات و متون ارائه‌شده از سوی هنرمند تهیه شده است.